Ngày 19/3 - Thánh Giuse bạn trăm năm Đức Trinh Nữ Maria
Đức Chúa là Thiên Chúa sẽ ban cho Người ngai vàng vua Đa-vít, tổ tiên Người.
Bài trích sách Sa-mu-en quyển thứ hai.
4 Hồi ấy, có lời Đức Chúa phán với ông Na-than rằng :
5a “Hãy đi nói với tôi tớ của Ta là Đa-vít : Đức Chúa phán thế này : 12 Khi ngày đời của ngươi đã mãn và ngươi đã nằm xuống với cha ông, Ta sẽ cho dòng dõi ngươi đứng lên kế vị ngươi -một người do chính ngươi sinh ra-, và Ta sẽ làm cho vương quyền của nó được vững bền. 13 Chính nó sẽ xây một nhà để tôn kính danh Ta, và Ta sẽ làm cho ngai vàng của nó vững bền mãi mãi. 14a Đối với nó, Ta sẽ là cha, đối với Ta, nó sẽ là con. 16 Trước mặt Ta, nhà của ngươi và vương quyền của ngươi sẽ muôn đời bền vững, và ngai vàng của ngươi sẽ được củng cố đến muôn đời.” Đó là lời Chúa.
Bài đọc 2: Rm 4,13.16-18.22
Mặc dầu không còn gì để trông cậy, ông vẫn trông cậy và vững tin.
Bài trích thư của thánh Phao-lô tông đồ gửi tín hữu Rô-ma.
13 Thưa anh em, không phải chiếu theo Lề Luật, mà Thiên Chúa đã hứa cho ông Áp-ra-ham và dòng dõi ông được thế gian làm gia nghiệp ; nhưng ông được lời hứa đó, vì đã trở nên công chính nhờ lòng tin. 16 Bởi vậy, vì tin mà người ta được thừa hưởng lời Thiên Chúa hứa ; như thế lời hứa là ân huệ Thiên Chúa ban không, và có giá trị cho toàn thể dòng dõi ông Áp-ra-ham, nghĩa là không phải chỉ cho những ai giữ Lề Luật, mà còn cho những ai có lòng tin như ông. Ông là tổ phụ chúng ta hết thảy, 17 như có lời chép : Ta đã đặt ngươi làm tổ phụ nhiều dân tộc. Ông là tổ phụ chúng ta trước mặt Thiên Chúa, Đấng ông tin tưởng, Đấng làm cho kẻ chết được sống và khiến những gì không có hoá có.
18 Mặc dầu không còn gì để trông cậy, ông vẫn trông cậy và vững tin, do đó ông đã trở thành tổ phụ nhiều dân tộc, như lời Thiên Chúa phán : Dòng dõi ngươi sẽ đông đảo như thế. 22 Bởi vậy, ông được kể là người công chính. Đó là lời Chúa.
Tin Mừng: Mt 1,16.18-21.24a
Ông Giu-se làm như sứ thần Chúa dạy.
✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.
16 Ông Gia-cóp sinh ông Giu-se, chồng của bà Ma-ri-a, bà là mẹ Đức Giê-su cũng gọi là Đấng Ki-tô.
18 Sau đây là gốc tích Đức Giê-su Ki-tô : bà Ma-ri-a, mẹ Người, đã thành hôn với ông Giu-se. Nhưng trước khi hai ông bà về chung sống, bà đã có thai do quyền năng Chúa Thánh Thần. 19 Ông Giu-se, chồng bà, là người công chính và không muốn tố giác bà, nên mới định tâm bỏ bà cách kín đáo. 20 Ông đang toan tính như vậy, thì kìa sứ thần Chúa hiện đến báo mộng cho ông rằng : “Này ông Giu-se, con cháu Đa-vít, đừng ngại đón bà Ma-ri-a vợ ông về, vì người con bà cưu mang là do quyền năng Chúa Thánh Thần. 21 Bà sẽ sinh con trai và ông phải đặt tên cho con trẻ là Giê-su, vì chính Người sẽ cứu dân Người khỏi tội lỗi của họ.” 24a Khi tỉnh giấc, ông Giu-se làm như sứ thần Chúa dạy. Đó là lời Chúa.
_________________
THÁNH GIUSE - MẪU GƯƠNG CÔNG CHÍNH, VÂNG PHỤC VÀ THINH LẶNG
Trong lịch sử cứu độ, có những con người được biết đến nhờ những lời nói mạnh mẽ, những phép lạ lớn lao hay những hành động gây chấn động. Nhưng cũng có những con người mà sự thánh thiện của họ lại tỏa sáng trong thinh lặng. Thánh Giuse chính là mẫu người thánh thiện âm thầm ấy. Tin Mừng không ghi lại một lời nói nào, cũng không tường thuật một bài giảng hay một phép lạ nào của ngài. Tuy nhiên, chính con người thầm lặng ấy lại được Thiên Chúa trao phó một sứ mạng vô cùng trọng đại: trở thành bạn trăm năm của Đức Trinh Nữ Maria và là cha nuôi của Đức Giêsu, Con Thiên Chúa làm người.
Nhìn vào cuộc đời Thánh Giuse, Hội Thánh nhận ra nơi ngài một mẫu gương rất sâu sắc cho đời sống Kitô hữu: một mẫu gương sống công chính trước mặt Thiên Chúa, một mẫu gương sống vâng phục thánh ý Chúa trong đức tin, và một mẫu gương sống đời nội tâm sâu xa trong thinh lặng. Chính ba nét ấy làm nên vẻ đẹp thiêng liêng của Thánh Giuse và cũng trở thành con đường nên thánh cho mọi Kitô hữu và cho các gia đình Công giáo hôm nay.
Mẫu gương sống công chính
Tin Mừng theo Thánh Matthêu tóm tắt toàn bộ căn tính của Thánh Giuse bằng một câu rất ngắn gọn nhưng đầy ý nghĩa: “Ông Giuse là người công chính” (Mt 1,19). Chữ “công chính” trong Kinh Thánh không chỉ có nghĩa là sống ngay lành theo các quy tắc đạo đức thông thường, nhưng là người sống đúng trước mặt Thiên Chúa, người biết đặt thánh ý Chúa lên trên mọi dự tính riêng của mình. Người công chính là người để cho đời mình được hướng dẫn bởi Thiên Chúa. Đức Bênêđictô XVI giải thích rằng Thánh Giuse là “người công chính”, nghĩa là một người trung thành với lề luật của Thiên Chúa và luôn sẵn sàng thi hành ý muốn của Ngài. Như thế, sự công chính nơi Thánh Giuse không dừng lại ở việc giữ luật, nhưng đạt tới chiều sâu của một đời sống mở ra cho mầu nhiệm và cho sự dẫn dắt của Thiên Chúa.
Biến cố Đức Maria mang thai trước khi về chung sống đã đặt Thánh Giuse trước một thử thách lớn lao. Theo cái nhìn đơn thuần của con người, đây là một hoàn cảnh khó chấp nhận; theo luật Do Thái, ngài có quyền tố cáo hoặc công khai từ bỏ Đức Maria. Thế nhưng Tin Mừng cho biết ngài “không muốn tố giác bà, nên định tâm bỏ bà cách kín đáo” (Mt 1,19). Ở đây, công chính của Thánh Giuse không biểu lộ như một sự khắt khe pháp lý, nhưng như một sự kết hợp giữa chân lý và lòng thương xót. Đức Phanxicô, khi suy niệm về đoạn Tin Mừng này, nhấn mạnh rằng thay vì tự vệ và khẳng định quyền lợi của mình, Thánh Giuse đã chọn hy sinh âm thầm để khỏi làm tổn thương Đức Maria. Chính quyết định ấy cho thấy sự trưởng thành nội tâm rất lớn: ngài đau, nhưng không dùng nỗi đau ấy làm lý do để làm tổn thương người khác.
Mẫu gương sống vâng phục
Chính trong lúc Thánh Giuse đang trăn trở trước mầu nhiệm vượt quá sự hiểu biết của mình nơi Đức Maria, Thiên Chúa đã tỏ bày thánh ý của Người. Sứ thần hiện đến trong giấc mộng và nói: “Này ông Giuse, con cháu Đavít, đừng ngại đón Maria vợ ông về, vì người con bà cưu mang là do quyền năng Chúa Thánh Thần” (Mt 1,20). Lời mặc khải ấy mở ra trước mắt Thánh Giuse một chân trời hoàn toàn mới: mầu nhiệm đang diễn ra nơi Đức Maria vượt xa mọi suy nghĩ và tính toán của con người.
Điều đáng chú ý là Thiên Chúa không giải thích mọi sự một cách cặn kẽ theo kiểu lý luận của con người; Người chỉ mặc khải vừa đủ để Thánh Giuse có thể bước tiếp trong đức tin. Và Tin Mừng thuật lại một chi tiết ngắn gọn mà quyết định: “Khi tỉnh dậy, ông Giuse làm như lời sứ thần Chúa dạy” (Mt 1,24). Không có tranh luận, không có do dự, chỉ có hành động vâng phục. Chính ở đây chúng ta thấy rõ đức tin của Thánh Giuse. Đức tin ấy không phải là một cảm xúc đạo đức mơ hồ, nhưng là một hành vi vâng phục, phó thác cụ thể. Thánh Gioan Phaolô II nhận xét rằng sự đáp trả của Thánh Giuse chính là một “sự vâng phục đức tin”, nghĩa là một thái độ hoàn toàn mở ra trước lời Thiên Chúa, ngay cả khi con người chưa hiểu hết ý nghĩa của điều Thiên Chúa mời gọi (x. RC 4). Giáo lý Hội Thánh cũng dạy rằng đáp trả của con người trước Thiên Chúa tự mạc khải chính là “sự vâng phục của đức tin”, nghĩa là phó thác trọn vẹn bản thân cho Thiên Chúa và đón nhận chân lý của Ngài vì chính Ngài là Chân Lý. Như vậy, vâng phục ở đây không phải là từ bỏ lý trí, nhưng là đặt lý trí trong sự mở ra đối với mầu nhiệm lớn hơn mình; không phải là hành động của một con người thụ động, nhưng là chọn lựa tự do của một tâm hồn trưởng thành trước mặt Thiên Chúa.
Cần nhấn mạnh rằng sự vâng phục của Thánh Giuse rất khác với thái độ cam chịu yếu đuối. Ngài không phải là người thiếu bản lĩnh, không có chính kiến, hay chỉ làm theo vì không còn chọn lựa nào khác. Trái lại, nơi ngài có một đời sống nội tâm đủ sâu để nhận ra tiếng Chúa, và có một tự do nội tâm đủ mạnh để đặt thánh ý Chúa lên trên dự tính riêng của mình. Bởi đó, vâng phục nơi Thánh Giuse không phải là đánh mất tự do, nhưng là dùng tự do để chọn điều Thiên Chúa muốn.
Mẫu gương sống thinh lặng
Một nét rất đặc biệt nơi Thánh Giuse là đời sống nội tâm sâu xa được diễn tả qua sự thinh lặng. Tin Mừng không ghi lại một lời nói nào của ngài. Tuy nhiên, chính trong sự thinh lặng ấy mà chúng ta nhận ra một đời sống đức tin rất sâu xa.
Tin Mừng nhiều lần cho thấy Thánh Giuse lắng nghe tiếng Chúa trong giấc mộng và mau mắn thi hành. Khi được báo trước về mầu nhiệm nơi Đức Maria, ngài vâng lời đón Mẹ về nhà mình. Khi được thiên thần truyền phải trốn sang Ai Cập, ngài lập tức chỗi dậy, đem Hài Nhi và Mẹ Người ra đi trong đêm. Và khi được báo rằng có thể trở về, ngài lại lên đường đưa gia đình trở lại Nazareth.
Sự thinh lặng của Thánh Giuse vì thế không phải là sự câm nín, nhưng là không gian của lắng nghe và phân định. Đức Phanxicô mô tả Thánh Giuse là người bảo vệ Đức Maria và Đức Giêsu “cách kín đáo, khiêm tốn và âm thầm, nhưng luôn hiện diện với lòng trung tín không lay chuyển” (PC 7).Chính trong sự thinh lặng ấy mà đời sống nội tâm của Thánh Giuse được nuôi dưỡng. Ngài không để mình bị cuốn vào những phản ứng vội vàng của con người, nhưng biết lắng nghe Thiên Chúa và thi hành ý muốn của Người bằng những hành động cụ thể.
Sự thinh lặng ấy làm nổi bật một đặc điểm quan trọng của linh đạo Thánh Giuse: một đời sống nội tâm sâu xa, trong đó con người học biết lắng nghe Thiên Chúa và để cho ý muốn của Người hướng dẫn toàn bộ cuộc đời mình.
Những bài học thực hành cho mỗi người, đặc biệt cho các gia đình hôm nay
Khi chiêm ngắm ba nét đặc biệt trong đời sống của Thánh Giuse: công chính, vâng phục và thinh lặng, chúng ta có thể rút ra những bài học rất cụ thể cho đời sống Kitô hữu hôm nay. Những bài học ấy trước hết dành cho mỗi người chúng ta, và đồng thời cũng có ý nghĩa đặc biệt đối với đời sống các gia đình.
Trước hết, mỗi Kitô hữu được mời gọi sống công chính trước mặt Thiên Chúa. Sống công chính không chỉ là tránh điều xấu, nhưng là biết đặt ý Chúa lên trên những tính toán ích kỷ của mình. Điều đó đòi hỏi chúng ta phải sống ngay thẳng trong lương tâm, trung thực trong lời nói, và biết tôn trọng phẩm giá của người khác. Trong đời sống gia đình, sự công chính ấy được thể hiện qua việc biết tôn trọng nhau, gìn giữ danh dự của nhau và đặt tình yêu lên trên những tranh chấp nhỏ bé. Nhiều xung đột trong gia đình có thể được hóa giải nếu mỗi người biết lùi một bước để bảo vệ sự hiệp nhất và bình an chung.
Thứ đến, mỗi Kitô hữu được mời gọi sống vâng phục thánh ý Thiên Chúa. Noi gương Thánh Giuse, người tín hữu học biết để cho Lời Chúa hướng dẫn những chọn lựa quan trọng trong đời sống: trong công việc, trong các tương quan và trong cách sử dụng những gì mình có. Đối với các gia đình, sự vâng phục ấy có nghĩa là biết để cho Tin Mừng soi sáng những quyết định của gia đình: từ việc giáo dục con cái, cách sử dụng tiền bạc cho đến cách đối xử với nhau trong đời sống thường ngày.
Sau cùng, mỗi Kitô hữu cần học nơi Thánh Giuse giá trị của thinh lặng nội tâm. Trong một thế giới đầy tiếng ồn của thông tin, mạng xã hội và nhịp sống vội vã, con người rất dễ đánh mất khả năng lắng nghe. Nhưng nếu không có thinh lặng, chúng ta cũng khó có thể lắng nghe Thiên Chúa và lắng nghe chính lòng mình. Điều này lại càng cần thiết trong đời sống gia đình. Một gia đình Kitô hữu cần những khoảng thinh lặng cho cầu nguyện, cho suy nghĩ chín chắn và cho đối thoại thật sự. Nhiều vết thương trong gia đình có thể được tránh nếu người ta biết dừng lại trước khi nói; nhiều tương quan có thể được chữa lành nếu các thành viên biết dành thời gian lắng nghe nhau với sự tôn trọng và cảm thông.
Xin Thánh Giuse cầu thay nguyện giúp cho mỗi người chúng ta biết sống công chính trước mặt Thiên Chúa, biết vâng phục thánh ý Ngài và biết lắng nghe tiếng Chúa trong thinh lặng của đời sống nội tâm. Xin cho các gia đình hôm nay, giữa một thế giới đầy tiếng ồn và vội vã, biết tìm lại sự thinh lặng thánh, để từ đó biết nghe nhau hơn, hiểu nhau hơn và cùng nhau bước đi trong bình an của Thiên Chúa. Amen!
